تماس با ما

نوشته های جدید

مشترک خبرنامه شوید

برای دریافت آخرین مطالب سایت در ایمیل خود عضو خبرنامه شوید

تازه ترین نظرات

فـقه مختصر روزه

موضوع جلسه ۷۲۹ – چهارشنبه : ۲/۱۲/ ۱۳۹۷

۱- روزه رمضان رُکن مهم مسلمانی است که مُنکر آن کافر و تارک آن فاسِق و گناهکار است .

۲- روزه بر هر فرد مسلمان که توانایی بر روزه داری داشته باشد واجب و فرض عین است .

۳- روزه بر زن در حال حَیض و نِفَاس واجب نیست ، و در آن حا لت روزه درست نیست و حرام است و بعد از رمضان در حالت پاکی قضای آن واجب است .

۴- حدوث حَیض و نِفَاس ، همچنانکه در مُفطرات روزه می آید ، روزه را باطل می سازد .

۵- اگر به وسیله قُرص ضِد حاملگی که برای زن ضَرَر نداشته باشد و تجویز شود و حِیض زن از موعد مُقَرَّر به تأخیر افتد ، روزه گرفتن در چنین روزهایی که عادتش به تأخیر افتاده ، واجب و درست است .

۶-روزه بربیماری که قدرت روزه گرفتن ندارد واجب نیست،اگر اُمید به بهبود دارد،پس از شفا یافتن قضا میگیرد و اگر بیماری مُزمن است و اُمید به بهبود ندارد،باید در برابرهر روز فِدیه دهد.(۶۵۰ گرم گندم یا برنج)

۷- بیماری که بیماری مُزمن دارد و یا سالمندی که توانایی بر روزه گرفتن ندارد در حُکم برابرند ، یعنی از روزه معاف شرعی اند و در ازای هر روز فِدیه می دهند .

۸- زن باردار و زن شیرده در حُکم روزه چهار حالت دارند :

 الف : هر گاه هیچ نوع زیانی دراثر روزه داری به ایشان و فرزندشان نرسد ،لازم است روزه بگیرند و رُخصتی در ترک روزه ندارند .

 ب : هرگاه زیان متوجه خود زن شود وجنین یا طفل زیان نبیند ، حق افطار را دارد وقضا لازم می گردد.

  ج : هر گاه در اثر روزه داری جنین یا طفل زیان بیند ، حق افطار را دارد و علاوه بر قَضا ، فِدیه نیز لازم  میگردد .

  د : هرگاه « مادر و فرزند » هر دو زیان ببینند ، فقط قَضا لازم می گردد و فِدیه لازم نمی شود .

۹-[ مسافری که سفرش ۱۶ فَرسنگ باشد و سفر او برای معصیت نباشد ، می تواند از رُخصت فِطر استفاده نماید و با وجود این ، روزه گرفتن بهتر است ، مگر اینکه روزه او را بی تاب سازد ، می تواند افطار نماید و قضا لازم می گردد . ( ۱ فرسنگ  مساوی ۶ کیلومتر ) ] ( ۱۶ فرسنگ  مساوی ۹۶ کیلومتر )

۱۰- روزه بر کسی که تمام روز بی هوش باشد ، یا بر شخص دیوانه واجب نیست .

۱۱- اگر شَخصِ بی هوش لحظه ای در روز به هوش آمد ، روزه اش درست است .

۱۲- اگر فرض شود ، کسی تمام روز خواب رود و شب نیت روزه نموده باشد ، روزه اش درست است .

۱۳- روزه بر کودک نا بالغ واجب نیست ، ولی وظیفه والدین است که فرزندان خود را از سِنِّ هفت سالگی به روزه داری تشویق نمایند . و چون احتمال بُلوغ از سن نُه سالگی است ، لذا احتیاط آن است که کودکان را از سن هفت سالگی به روزه گرفتن عادت دهند .

۱۴- رُکن روزه دوتاست و یا به عبارت دیگر دو چیز در روزه واجب است :

             الف )  نِیَّت .

              ب )  امساک و خودداری از مفطرات (چیزهایی که روزه را باطل می کند ) .

۱۵- طریقه نیت:

         نیت کردم فردا روزه باشم ، روزه ادای فرض ماه مبارک رمضان امسال برای خداوند بلند مرتبه .

۱۶- اِمساک به معنی خودداری از تمام چیزهایی است که روزه را باطل میکند ،از صبح صادق تا مغرب شرعی.

۱۷- آنچه روزه را باطل می کنند عبارتند از :

                ۱) خوردن و آشامیدن به عَمد .

                ۲) جمع و نزدیکی زناشویی .

                 ۳) استمنا .

                 ۴) حدوث حیض ، نِفاس و زایمان .

                 ۵) جُنون و دیوانگی .

                 ۶) بی هوش مطلق تمام روز که لحظه ای به هوش نیاید .

                 ۷) اِستفراغ به عَمد .

                 ۸) سُرُم وآمپولی که رفع تشنگی و گرسنگی نماید .

۱۸- آنچه روزه را باطل نمی کند به قرار زیر است :

                                  ۱) استحمام و زیر آب رفتن به شرطی که آب از منافذ طبیعی بدن وارد « جوف » نشود .

                ۲) استعمال سُرمه در چشم و یا قَطره و پُماد چشمی .

                ۳) سوزن و آمپول در رَگ یا در عضله برای علاج و درمان .

                 ۴) خوردن و آشامیدن به طریق فراموشی ، مشروط بر اینکه به مَحضِ متوجه شدن دست بردارد و لقمه را     فرو نبرد .

                ۵) چیره شدن استفراغ .

                ۶) استعمال حَنا بر دست یا پا و یا روغن مالی پوست بدن .

                ۷) ورود گردو غبار و یا پَـشِه که بدون قصد و اختیار وارد حَـلق روزه دار گردد .

                ۸) محتلم شدن در روز ، و تأخیر در غسل جنابت که در شب واجب شده به بعد از اذآن صبح ، گرچه بهتر است پیش از اذآن صبح غسل نماید .

۱۹- کفاره روزه : مردی که روزه رمضان خود را به وسیله جماع عَمدی باطل ساخت ، علاوه بر گنهکاری ، امساک بَقیه روز و قضای آن ، کَفَّاره نیز بر او لازم می گردد .

کََفَّاره به ترتیب زیر است :

      الف ) آزاد کردن بَرده مسلمان .

        ب ) در صورت نیافتن بَرده ، دو ماه پِی دَر پِی روزه گرفتن .

         ج ) در صورت عدم توانایی، شصت مسکین اطعام دادن،( هر مسکینی یک مُد : ۶۵۰ گرم گندم یا برنج ).

۲۰- فِدیه روزه : فِدیه به معنای اطعام مسکین است و در برابر هر روز یک مُد طَعام واجب می گردد(۶۵۰ گرم گندم یا برنج ).

 ۲۱- فِدیه بر سه قسمت است :

قِسمت اول : فِدیه ای که نیاز به قضا ندارد شامل دو نفر می باشد :

               ۱- بیمار مُزمِن .

               ۲- سَالمَند ناتوان که در برابر هر روز فِدیه می دهد (۶۵۰ گرم گندم یا برنج ) و روزه اش قَضا ندارد.

                               قِسمت دوُّم: که علاوه بر قَضا ، فِدیه نیز لازم است شامل سه نفر می باشد:

               الف) زن باردار که به خاطر تَرس از جَنین روزه نگر فته است .

                                         ب) زن شیرده که به خاطر تَرس از فرزند شیرخوار روزه نگرفته است .

                                          ج) نجات دهنده ای که غَریقی را نجات داده و موجب شکسته شدن روزه اش شده است .

قِسمت سوم: فِدیه تاخیر مخصوص کسانی است که در قَضای روزه سُستی کرده اند و سال یا سال هایی بر آن گذشته است. وبه تعداد سالها برای هر روز یک فِدیه لازم می گردد، مثلاً اگر پنج روز قضا دارد ویک سال بر آن گذشته است،پنج مُد فِدیه لازم است،واگردو سال گذشته است، برای پنج روز، دَه فِدیه لازم است.

سُنَّت های روزه

                 ۱- خوردن غذای سَحَر و تأخیر درآن : هر چند دیرتر باشد بهتر است تا میان سَحَری و اَذان صبح فاصله  زیاد نباشد که به خواب رود و از نماز جماعت صبح محروم گردد .

                 ۲- عجله کردن بر خوردن افطاری بعد از غروب کامل آفتاب .

                                                ۳- افطار کردن بر چند دانه رطب یا خرما .

                 ۴-  خواندن دعای افطار :

                       ﴿اَللَّهُمَّ لَکَ صُمتُ وَعَلَی رِزقِکَ اَفطَرتُ﴾ « خدایا برای تو روزه گرفتم و بر روزی تو افطار کردم .» آنگاه بگوید : ﴿ذَهَبَ الظَمَاُ،وَابْتَلَّتِ العُرُوقُ،وَ ثَبَتَ الْاَجْر ُإِِنْ شَاءَ اللهُ تَعَالی﴾ : تشنگی از بین رفت و رَگها آب گرفتند ( سیراب شدم ) و ثواب روزه ام ( در نامه اعمال ) ثبت شده است به خواست خدا . یا اینکه جمله اخیر به معنی دعا است یعنی خداوندا پاداشم را بنویس و ثبت فرما . حدیث ابوداود «باقیات الصالحات ج ۲ص۲۱۹».

                 ۵-  پرهیز از چیز هایی که مخالف با اهداف روزه می باشد مانند :

غیبت ، خَبَر چینی ، سُخَنِ بیهوده و …. زیرا این اعمال در همه حالت حرام است و شایسته نیست شخص روزه دار ثواب عبادت روزه اش را با دروغ ، غیبت ، و …. باطل و ناقص سازد .

                  ۶-  احسان و صدقه دادن به خویشاوندان مستحق و همسایگان ، فُقرا ، مسکینان  و ….

                 ۷- مشغولیت به کارهای نیک ،دانش اندوزی ،تلاوت قرآن ، یاد خدا و صلوات بر پیامبر و    آل اطهار و یاران برگزیده و راستینش .

                ۸- اعتکاف یا ماندن در مسجد به قَصد طاعت و عبادت .

زکات فِطر

[ فَلسفه اجتماعی زکات فطر : تأمین خوراک بینوایان در روز عید است ، معمولاً روز عید وقت شادی مسلمانان است و عید هم وقتی مَعنی خود را دارد که همه در شادی شریک باشند ، چنانکهحضرت عیسی﴿ عَلَیهِ السَّلَام ﴾ به پیشگاه خداوند متعال عرض کرد « آفریدگارا و پروردگارا ! سُفره ای از آسمان ( برای ما بنده گان ) فرو فرست تا ( روز نزول آن ) جَشنی برای ما ( مومنان ) مُتقدِّمین و ( دیگر مومنان ) متأخرین شود و معجزه ای از جانب تو باشد . و ما را ( نه فقط امروز بلکه همیشه ) روزی برسان و تو بهترین روزی دهندگانی» ﴿مائده۱۱۴﴾

فقیری که لبانش بر دندان ، و شکمش به پشت چَسبیده از بَس که نان ندارد توان از کجا بدست آورد تا شادمان باشد ؟! پس برشما است ، ای کسانیکه سفره های رنگین و پُر زَرق و بَرق را می گسترانید ، یک روز در سال را نیز برای خانواده های برادر و خواهر مُسلمان فقیرتان شادی آفرین باشید ، مگر شما هیچ نعمتی را از افراد خانواده تان دریغ می دارید؟پس چطور به برادران و خواهران مسلمان توجه نمیکنید ؟!

  یکی از کارهای زیبا، شناسایی نیازمندان به زکات فطر میباشد که توسط انجمن خیریه صورت  می گیرد و همکاری    فَرد فَرد جامعه در پرداخت زکات به این نهاد معنوی وتقسیم عادلانه آن بین فقرا ضروری می باشد.

 پس به مناسبت پایان ماه مبارک رمضان و شُکرانَه این نعمت بزرگ و توفیق عبادت و همدردی با فُقرا و مُستمندان در روز عید این تکلیف الهی را به نحو اَحسنت انجام دهید . ]

  مهمترین مسائل و اَحکام فِطریه به شرح زیر بیان می گردد :

                        مسأله ۱: فایده و حِکمت عَملی پرداخت زَکات فِطر، طَهارت وپاکیزگی روزه دار است که نُقصان روزه را جُبران کند. همانند سجده سَهو که نُقصان نماز را جبران می کند .

                        مسأله ۲ : کسی که بعد از غروب آفتاب شَب عید فوت کند زَکات فِطرش واجب است .

مسأله ۳ : نوزادی که قَبل از غروب آفتاب شب عید به دنیا آید فِطریه اش لازم است  .

مسأله ۴:جَنِین درشکم مادرفِطریه ندارد ،مگراز باب اِستِحسان نَظَر به فَتوای حضرت عُثمان«رَضِیَ اللهُ عَنْهُ »

مسأله ۵ : نوزادی که پس از غروب آفتاب شب عید به دنیا آید فطریه ندارد .

مسأله ۶ : وقت اَدای سَرفِطره پیش از رفتن به میعادگاه عید برای نماز عید می باشد .و بعد از نماز عید تا غروب آفتاب روز عید اَداء،ولی مَکروه می باشد.حَتَّی اِلامکان حَتماً قبل ازنماز عید بین فُقرا تقسیم گردد

مسأله ۷ : تأَخیر در فِطریه از روز عید حرام و به قَضا می افتد .

مسأله ۸ : وقت وجوب فِطریه ، شب عید فِطر می باشد ولیکن مانعی نیست که چند روز قبل از عید به مُستحقان داده شود .

مسأله ۹ : زکات فِطر چون زکات سَرانه است ، یعنی بر عموم مسلمانان ( مَرد ،‌ زن ، پیر ، جوان ، بالغ ، نابالغ ، نوزاد ، آزاد ، بَرده ، غَنی ، فقیر و مسکین ) واجب است .

مسأله ۱۰ : فقیری از دادن زَکات فِطر مُعاف است که غذای شب و روز عید را نداشته باشد .

مسأله ۱۱ : فقیری که غذای شب و روز عید را ندارد  ، چنانچه با کمکهای مردمی که فِطریه به او می دهند ،‌ زیادتر از  نیاز خود داشته باشد ،‌ بر او واجب است که زَکات فِطر خود را  ادا کند .

مسأله ۱۲ : هرشخص وظیفه دارد فِطریه خود و کلیه افراد تحت پوشش را که مخارج روزانه آنها به طریق شرعی بر او واجب است ، بپردازد ، مانند : هَمسر ،‌ فَرزندان و …….

مسأله ۱۳ : فِطریه زن مُطَلقه ، طَلاق رجعی ( یک طَلاقه و دو طَلاقه ) و یا مُطَلقه ، طَلاق بائن (سه طَلاقه ) که حامله باشد برشوهر واجب است ، چون نَفََقَه ایشان در زمان عدت بر شوهر طَلاق دهنده می باشد .

مسأله ۱۴ : فِطریه مهمانان شب و روز عید بر صاحبخانه نیست و همچنین فِطریه کسانی که در طول ماه مبارک رمضان در منزل کسی زندگی می کنند با اینکه غذای سَحَری و اِفطاری نیز تَنَاول میکنند ، مگر از باب فضیلت و احسان 

مسأله ۱۵ : مقدار واجب فِطریه سرانه ، یک صَاع نبوی است و آن پیمانه ای است که در وزن معادل سه چَارَک محلی ، یعنی ۲۵۰۰ گرم ( دو کیلو و نیم ) از غذای اکثر مردم شهر ، یعنی برنج می باشد .

مسأله ۱۶ : قُوت غالب باید از دانه سالم بی عیب باشد ، بنابراین برنج کِرم زده  و یا شکسته و خورد شده  یا آرد برنج گر چه به مصرف می رسد ، جایز نیست .

مسأله ۱۷ : فِطریه باید به کسانی که مُستَحَقِّ زکات هستند داده شود و دقت گردد تا بر اساس نیاز نیازمندان اولویت بندی شود .

مسأله ۱۸ : افرادی که نِیَّتشان مُعْتَبَر است ، مانند : عاقل ، بالغ و بچه ای که قدرت تشخیص دارد ، خودشان نیت فِطریه را می کنند و افرادی که نِیَّتشان مُعْتَبَر نیست ، مانند : خُردسال و دیوانه ، وَلِیِّ آنها نیت می کند.

مسأله ۱۹ : انتقال فِطریه از شهری به شهر دیگر با وجود مُستحقان جایز نمی باشد .

مسأله ۲۰ : اگر موسسه یا افرادی متعهد گردند که فِطریه مردم را به طریق نَقد عادلانه وکارشناسی شده  جمع آوری نمایند و سپس بر اساس مُقَرَّرات فِقهی اقدام به خرید قُوتِ غالب شهرنمایند و وکالت در       خرید قُوت و توزیع آن داشته باشند[مثلاً : انجمن خیریه ] بلامانع می باشد .

فضیلت ماه شوال و روزه گرفتن در آن

 [روزه گرفتن شش روز از ماه شوال بعد از رمضا ن سُنَّت مؤکده  می باشد ، در تَشویق وتَرغیب مردم به روزه گرفتن آن حدیثی از پیامبر﴿صَلَّی اللهُ عَلَیّهِ وَ َسَلَّمْ﴾ وارد شده است که :کسی که رمضان را روزه گرفته و به تعقیب آن شش روز از شوال را به آن وصل کند، مانند آن است که همیشه روزه داشته است. (مسلم)

 بنابر این هرکس در تمام سالها بعد از رمضان این شش روز را روزه بگیرد مثل اینکه در تمام عمرش روزه بوده است.

 به این دلیل روزه ماه رمضان به اضافه شش روز از شوال مانند روزه تمام سال است ،  چون که روزه بودن رمضان مثل روزه بودن ۱۰ماه است از این لحاظ که هر نیکی ۱۰برابر نزد خداوند بر آورده می شود و شش روز شوال نیز مانند شصت روز (دوماه) است پس ۱۰ماه به اضافه ۲ماه یک سال کامل می شود .

وحدیث ثوبان ﴿رَضِیَ اللهُ عَنْهُ﴾ از پیامبر﴿صَلَّی اللهُ عَلَیّهِ وَ َسَلَّمْ﴾ که فرمودند : روزه ماه رمضان به ۱۰ماه  و روزه شش روز از شوال نیز به ۲ماه حساب می شود که مجموع آن مانند روزه تمام سال می شود  .

امام احمد (۵/۲۸۰) وابن حبان در صحیحش (۳۶۲۷) وامام احمد گفته است : در این باب حدیثی صحیح تر از این حدیث نداریم.

حکمت ماه شوال و روزه گرفتن در آن :

روزه  شَوال و شَعبان به نسبت رمضان مانند سُنَّتهَایِ رَواتِب قبل و بعد از نماز های واجب است ، که با انجام آنها نقصهایی که در نماز واجب رُخ داده است جُبران می شود ؛ چون روز قیامت فرایض با نَوَافِل تکمیل می شوند ، اکثر مردم در روزه های واجبشان دچار نَقصهایی می شوند ، پس به اعمالی که این نُقصانیها واشکالات را جبران نماید احتیاج دارند .]

منبع : فقه روزه همراه با مسائلی درباره زکات فطر از شیخ عبدالعزیز قاضی زاده

تنظیم کننده:احمددانایی فر

Osvehbook95@gmail.com – osvehbook.com – osvehbook.blogfa.com

کانال دنیای دانایی و دانش در تلگرام @osvehbook کانال بخوان @bookosveh

حروفچــینی: ضیاء الدین و سُمَیه   (بندر خمیر:۱۳۹۷/۲/۱۰)

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “فـقه مختصر روزه”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 61 = 62